Perfekt trong tiếng Đức: cách nói về quá khứ
haben hay sein? Phân từ đi đâu? Hướng dẫn thực tế để tạo thì Perfekt mà người Đức thực sự dùng trong hội thoại.
Trong tiếng Đức nói, quá khứ chủ yếu dùng Perfekt, không phải Präteritum. Nếu bạn muốn kể cho ai đó nghe hôm qua mình đã làm gì, đây là thì bạn cần. Nó được tạo từ hai phần: một trợ động từ (haben hoặc sein) và một phân từ quá khứ.
Hình dạng của câu
Trợ động từ giữ vị trí thứ hai như bình thường; phân từ nhảy xuống tận cuối câu. Ich habe einen Film gesehen. Wir sind nach Berlin gefahren. Hãy luyện tai để chờ đợi phân từ ở cuối câu — đó là điều khiến câu nghe rất Đức.
haben hay sein?
- Dùng sein với các động từ chỉ sự di chuyển từ A đến B: gehen, fahren, fliegen, kommen, laufen.
- Dùng sein với sự thay đổi trạng thái: aufstehen, einschlafen, sterben, werden.
- Dùng haben cho gần như mọi trường hợp còn lại, đặc biệt là các động từ có tân ngữ trực tiếp: essen, sehen, kaufen, machen.
Cách tạo phân từ
Động từ đều (yếu) theo mẫu ge- + gốc từ + -t: machen → gemacht. Động từ bất quy tắc (mạnh) thường theo mẫu ge- + gốc từ đã đổi + -en: sehen → gesehen, trinken → getrunken. Không có lối tắt cho nhóm động từ mạnh — hãy học chúng theo từng bộ, lý tưởng nhất là từng nhóm nhỏ mỗi ngày.
Các động từ kết thúc bằng -ieren (studieren, telefonieren) tạo phân từ KHÔNG có ge-: studiert, telefoniert. Tương tự với các động từ có tiền tố không tách được: verstehen → verstanden.
Câu hỏi thường gặp
Khi nào nên dùng Perfekt và khi nào dùng Präteritum?
Trong lời nói hằng ngày, hãy dùng Perfekt cho gần như mọi sự kiện trong quá khứ. Präteritum chủ yếu còn tồn tại trong văn viết và với một vài động từ thông dụng như war (sein) và hatte (haben).
Làm sao biết một động từ đi với haben hay sein?
Sự di chuyển từ nơi này sang nơi khác và sự thay đổi trạng thái đi với sein; gần như mọi trường hợp còn lại đi với haben. Nếu phân vân, haben là lựa chọn mặc định an toàn hơn cho các động từ có tân ngữ trực tiếp.