Động từ tách được: vì sao tiền tố bay ra cuối câu
aufstehen, einkaufen, ankommen — động từ tách được sẽ tách ra trong câu. Dưới đây là cách chúng hoạt động và cách nhận ra chúng.
Tiếng Đức rất thích gắn một từ nhỏ ở trước động từ để đổi nghĩa của nó: stehen (đứng) trở thành aufstehen (thức dậy). Nhiều tiền tố như vậy sẽ tách ra khi động từ được dùng, và tiền tố sẽ rơi xuống cuối mệnh đề. Điều này khiến người học ngạc nhiên, nhưng logic của nó rất nhất quán.
Điều gì xảy ra trong mệnh đề chính
Động từ đã chia đứng ở vị trí thứ hai, còn tiền tố đi xuống cuối câu: Ich stehe um sieben Uhr auf. Nghĩa sẽ chưa hoàn chỉnh cho đến khi bạn nghe thấy auf ở cuối — đó là lý do vì sao việc nghe đến cuối câu tiếng Đức lại quan trọng đến vậy.
Tách được hay không tách được?
- Tách được (tiền tố được nhấn): ab-, an-, auf-, aus-, ein-, mit-, vor-, zu- (ánkommen, éinkaufen).
- Không tách được (tiền tố không được nhấn): be-, emp-, ent-, er-, ge-, ver-, zer- (verstéhen, bezáhlen) — những tiền tố này không bao giờ tách ra.
- Trọng âm sẽ cho bạn biết: nếu tiền tố được nhấn, nó thường sẽ tách ra.
Trong các cấu trúc khác
Với động từ khuyết thiếu, động từ tách được vẫn giữ nguyên ở cuối câu: Ich muss früh aufstehen. Ở thì Perfekt, ge- được chèn vào giữa tiền tố và gốc từ: aufgestanden, eingekauft. Trong mệnh đề phụ, động từ giữ nguyên khối ở cuối câu: …, weil ich früh aufstehe.
Khi học một động từ tách được, hãy đọc to cả một câu ví dụ hoàn chỉnh, chứ không chỉ học nguyên mẫu. Việc nghe tiền tố di chuyển ra cuối câu sẽ giúp hình thành phản xạ nhanh hơn bất kỳ quy tắc nào.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao tôi biết một động từ tiếng Đức có tách được hay không?
Hãy nghe trọng âm. Nếu tiền tố được nhấn (AUFstehen), nó thường sẽ tách ra. Những tiền tố không được nhấn như be-, ver-, ent- thì luôn gắn liền với động từ.
Tiền tố đi đâu ở thì quá khứ?
Trong thì Perfekt, phân từ vẫn giữ tiền tố và chèn ge- vào giữa: aufstehen → aufgestanden, einkaufen → eingekauft.