der, die hay das? Cách học mạo từ tiếng Đức
Vì sao tiếng Đức có ba giống, những quy luật thực sự hữu ích, và một thói quen thực tế để bạn không còn phải đoán der, die và das.
Mỗi danh từ tiếng Đức đều mang một giống: giống đực (der), giống cái (die) hoặc giống trung (das). Giống này thực ra không nói về sinh học — mà là giống ngữ pháp. Vì vậy der Tisch (cái bàn) là giống đực còn das Mädchen (cô gái) lại là giống trung. Tin tốt là: bạn không phải đoán mãi mãi. Có những quy luật đáng tin cậy, và một thói quen đơn giản giúp bạn nhớ chắc mạo từ.
Học mạo từ cùng với từ, đừng học sau
Quy tắc quan trọng nhất: hãy lưu mạo từ như một phần của từ. Đừng ghi nhớ Tisch rồi sau đó mới thêm der — hãy học der Tisch như một đơn vị duy nhất, giống như cách bạn học một số điện thoại theo từng cụm. Khi ôn lại, hãy nói cả cụm thành tiếng.
Những quy luật thực sự có giá trị
Một số đuôi từ dự đoán giống với độ tin cậy cao. Chúng không bao quát mọi từ, nhưng sẽ loại bỏ rất nhiều việc phải đoán mò:
- die: các từ kết thúc bằng -ung, -heit, -keit, -schaft, -tion, -ei (die Zeitung, die Freiheit, die Nation)
- der: phần lớn các từ kết thúc bằng -er chỉ người/tác nhân, và -ling, -ismus (der Lehrer, der Frühling)
- das: các từ thu nhỏ với -chen và -lein LUÔN là giống trung (das Mädchen, das Brötchen), ngoài ra còn có phần lớn các từ đuôi -ment, -um
Dùng màu sắc, không chỉ ý chí
Hãy gán cho mỗi giống một màu trong đầu bạn — ví dụ der = xanh dương, die = đỏ, das = xanh lá. Khi bạn hình dung một danh từ mới, hãy hình dung nó với màu tương ứng. Móc nối bằng hình ảnh này mạnh hơn rất nhiều so với việc lặp lại quy tắc bằng lời.
Hãy ôn cả danh từ ở số nhiều. Mạo từ số nhiều là die cho mọi giống, nhưng bản thân dạng số nhiều (Tisch → Tische, Buch → Bücher) cũng khó đoán không kém, vì vậy hãy học nó cùng với dạng số ít và mạo từ của nó.
Câu hỏi thường gặp
Có quy tắc nào luôn đúng cho giống trong tiếng Đức không?
Không có một quy tắc duy nhất nào bao quát mọi trường hợp, nhưng các quy luật dựa trên đuôi từ (-ung là die, -chen là das, v.v.) cộng với việc học mạo từ cùng danh từ sẽ giúp bạn đi được phần lớn chặng đường. Những ngoại lệ thì tốt nhất nên xử lý bằng cách tiếp xúc nhiều.
Tôi nên học der, die, das bằng màu sắc hay bằng quy tắc?
Hãy dùng cả hai: quy tắc cho những đuôi từ có thể dự đoán được, và mã màu cho phần còn lại. Phần lớn người học nhớ màu sắc trực quan tốt hơn nhiều so với một phạm trù ngữ pháp trừu tượng.
Điều gì xảy ra nếu tôi dùng sai mạo từ?
Thông thường người khác vẫn sẽ hiểu bạn, vì vậy đừng để nỗi sợ mắc lỗi ngăn bạn nói. Nhưng mạo từ sẽ làm thay đổi các đuôi biến cách xung quanh nó, nên dùng đúng từ sớm sẽ giúp bạn đỡ tốn công hơn về sau.